Hoe gaan jullie daarmee om kinderen en begrip van de dood

[Carmen]

Na het overlijden van Basco heeft Ramon Basco niet meer gezien, dit was ons inziens ook niet mogelijk met al dat bloed en hij was aan elkaar genaaid. door de da
Nadien moet je dan wel iets uitleggen en dan?
Wij hebben proberen uit te leggen dat Basco dood is. Hij is er niet meer kan niet meer lopen, niet meer eten, hij is weg. We wilden niet zeggen dat hij naar de hemel is want daar geloven wij niet in. Hij is slapen enwordt niet meer wakker willen we ook niet zeggen, straks durft hij zelf niet meer te gaan slapen. Maar in hoeverre komt ons verhaal binnen?
Nu was laatst Kira even uit beeld en vroeg hij of Kira dood was, weer geprobeerd uit te leggen.
Maar de allerlaatste keer zat hij stil met een trillipje op de bank en een traan op zijn wang. Toen ik vroeg wat er was, begon hij zachtjes te huilen en zei "ik ben dood"
Nu twijfel ik zo of we het fout hebben gedaan.
Nu moet ik er dus bij vertellen dat door zijn ASS en taalstoornis hij geen abstracte begrippen kent en je dus geen wederkerig gesprek kunt voeren
Maar hoe dan wel, ik ben bang dat het echt niet goed is binnen gekomen

[maitestar]

Wij hebben het vorig jaar aan de hand gehad met 1 van onze katten. Bryan heeft ook een ASS (PDD-NOS) maar gelukkig is zijn taalbegrip wel ok en kunnen we verder goed met hem praten.

Wij geloven verder ook niet in de hemel of wat dan ook, maar we hebben hem wel verteld dat Droopy nu een sterretje is en dat als hij haar eventjes wilt zien dat hij dan 's avonds laat eventjes naar boven kan kijken naar de sterren.
Anders is het voor hun veel te abstract en moeilijk te begrijpen. Het is natuurlijk ook moeilijk te bevatten, zelfs voor ons volwassenen die gewoon kunnen redeneren. Vooral als het zo plotseling is.

Zo met het sterretje heeft Bryan iets om zich aan vast te houden en kan hij er ook een beeld bij vormen. Iets wat naar mijn idee voor iemand met ASS best belangrijk is.
En met het sterretje is het toch niet zo zweverig als bijv. bij de hemel.

[Kit]

zou het helpen als Ramon een sterretje uit mag zoeken? dat Basco een sterretje geworden is? dan kan ramon bij wijze van spreke elke avond als het donker wordt even welterusten zeggen tegen hem

[Jannie Tilly]

Denk dat het toch wel een beetje door gekomen is. Hij heeft ik en de hond door elkaar gehaald. Zelf denk ik dat je alleen antwoord moet geven op zijn vragen. Of even moet verbeteren als hij zegt ik ben dood naar Basco is dood. De foto erbij pakken. En er niet te zwaar op door gaan. Niet zwijgen maar een beetje luchtig erover doen. Uit ervaring weet ik dat dit het beste werkt bij kinderen. Ook voor jullie kind. Dit is duidelijk en dat is nodig.

[Carmen]

Dat met het sterretje had ook onze voorkeur maar ook dat komt niet binnen Basco is een hond geen ster Het is zoals het is volgens Ramon en dat kan niet anders worden
We hebben hem ook uitgelegd nogmaals dat Basco dood is en hij moet dat ook verwerken natuurlijk. De honden zijn een belangrijk onderdeel in zijn leven, maar moeilijk hoor dit soort zaken.
Hij heeft ons natuurlijk ook zien huilen

[Kit]

Dat met het sterretje had ook onze voorkeur maar ook dat komt niet binnen Basco is een hond geen ster Het is zoals het is volgens Ramon en dat kan niet anders worden
We hebben hem ook uitgelegd nogmaals dat Basco dood is en hij moet dat ook verwerken natuurlijk. De honden zijn een belangrijk onderdeel in zijn leven, maar moeilijk hoor dit soort zaken.
Hij heeft ons natuurlijk ook zien huilen

jeetje, ja dat maakt het wel even een heel stuk moeilijker... ik blijf nog even meedenken

[Marie-Josée]

Ik sluit me bij Jannie aan.Ik denk dat jullie het wel goed hebben gedaan maar dat hij zelf nog even worstelt met het begrip, juist omdat de dood abstract is.Zeker omdat hij dat zelf niet heeft kunnen zien en voelen.Onze kinderen zijn van jongsaf gewend aan dode cavia's en konijntjes dus dat maakte het makkelijker.Ze zien en voelen dan echt dat het dier dood is.

[M@ri@nne]

Ten eerste heb ik iedereen verboden om tegen Lotte te zeggen dat Tosca en Laika slapen en niet meer wakker worden.
Slapen moet iets fijns blijven.
Verder heb ik dat wat ik op het werk geleerd heb bij de cursus rouwverwerking bij verstandelijk gehandicapten ook bij Lotte toegepast.
Dat houd in dat ik tot een bepaalde hoogte verteld heb wat er aan de hand is. En verder mij heb aangesloten bij haar verhaal.
Vindt zij dat er in de hemel elke dag taart gegeten wordt dan is dat zo bv.
Bij haar zijn Tosca en Laika wel een sterretje. En nog steeds praat ze soms tegen de sterren of laat ze soms een tekening aan de sterren zien.
Maar wij zijn ook duidelijk geweest in de zin van dood is dood, ze komen niet meer terug vanuit de hemel. En natuurlijk hebben ze in de hemel geen pijn meer en hebben ze daar een hoop lol.
Verder keken en kijken we vaak foto's met Lotte en halen herinneringen op.

Dus mijn advies zou zijn: Vraag Ramon waar hij denkt dat Basco nu is? Vertrek vanuit zijn standpunt.
Vul niet in daar waar hij niet om vraagt.

[Carmen]

Ten eerste heb ik iedereen verboden om tegen Lotte te zeggen dat Tosca en Laika slapen en niet meer wakker worden.
Slapen moet iets fijns blijven.
Verder heb ik dat wat ik op het werk geleerd heb bij de cursus rouwverwerking bij verstandelijk gehandicapten ook bij Lotte toegepast.
Dat houd in dat ik tot een bepaalde hoogte verteld heb wat er aan de hand is. En verder mij heb aangesloten bij haar verhaal.
Vindt zij dat er in de hemel elke dag taart gegeten wordt dan is dat zo bv.
Bij haar zijn Tosca en Laika wel een sterretje. En nog steeds praat ze soms tegen de sterren of laat ze soms een tekening aan de sterren zien.
Maar wij zijn ook duidelijk geweest in de zin van dood is dood, ze komen niet meer terug vanuit de hemel. En natuurlijk hebben ze in de hemel geen pijn meer en hebben ze daar een hoop lol.
Verder keken en kijken we vaak foto's met Lotte en halen herinneringen op.

Dus mijn advies zou zijn: Vraag Ramon waar hij denkt dat Basco nu is? Vertrek vanuit zijn standpunt.
Vul niet in daar waar hij niet om vraagt.

Hij snapt de begrippen wie, wat waar, hoe etc niet dus vanuit dat oogpunt kunnen we niet vragen. Hij kan alleen vragen benatwoorden met ja en nee
Ik vind dat we eerlijk moeten zijn en het is zoals het is dat hoort er ook bij, maar dan moet hij het wel snappen

[M@ri@nne]

Ten eerste heb ik iedereen verboden om tegen Lotte te zeggen dat Tosca en Laika slapen en niet meer wakker worden.
Slapen moet iets fijns blijven.
Verder heb ik dat wat ik op het werk geleerd heb bij de cursus rouwverwerking bij verstandelijk gehandicapten ook bij Lotte toegepast.
Dat houd in dat ik tot een bepaalde hoogte verteld heb wat er aan de hand is. En verder mij heb aangesloten bij haar verhaal.
Vindt zij dat er in de hemel elke dag taart gegeten wordt dan is dat zo bv.
Bij haar zijn Tosca en Laika wel een sterretje. En nog steeds praat ze soms tegen de sterren of laat ze soms een tekening aan de sterren zien.
Maar wij zijn ook duidelijk geweest in de zin van dood is dood, ze komen niet meer terug vanuit de hemel. En natuurlijk hebben ze in de hemel geen pijn meer en hebben ze daar een hoop lol.
Verder keken en kijken we vaak foto's met Lotte en halen herinneringen op.

Dus mijn advies zou zijn: Vraag Ramon waar hij denkt dat Basco nu is? Vertrek vanuit zijn standpunt.
Vul niet in daar waar hij niet om vraagt.

Hij snapt de begrippen wie, wat waar, hoe etc niet dus vanuit dat oogpunt kunnen we niet vragen. Hij kan alleen vragen benatwoorden met ja en nee
Ik vind dat we eerlijk moeten zijn en het is zoals het is dat hoort er ook bij, maar dan moet hij het wel snappen

Dan zou ik de boodschap kort houden.
Basco is dood.
Hij komt nooit meer terug.
Het is goed zo.



zoiets.

[M@ri@nne]

Is Ramon gevoelig voor rituelen?

[Carmen]

Ten eerste heb ik iedereen verboden om tegen Lotte te zeggen dat Tosca en Laika slapen en niet meer wakker worden.
Slapen moet iets fijns blijven.
Verder heb ik dat wat ik op het werk geleerd heb bij de cursus rouwverwerking bij verstandelijk gehandicapten ook bij Lotte toegepast.
Dat houd in dat ik tot een bepaalde hoogte verteld heb wat er aan de hand is. En verder mij heb aangesloten bij haar verhaal.
Vindt zij dat er in de hemel elke dag taart gegeten wordt dan is dat zo bv.
Bij haar zijn Tosca en Laika wel een sterretje. En nog steeds praat ze soms tegen de sterren of laat ze soms een tekening aan de sterren zien.
Maar wij zijn ook duidelijk geweest in de zin van dood is dood, ze komen niet meer terug vanuit de hemel. En natuurlijk hebben ze in de hemel geen pijn meer en hebben ze daar een hoop lol.
Verder keken en kijken we vaak foto's met Lotte en halen herinneringen op.

Dus mijn advies zou zijn: Vraag Ramon waar hij denkt dat Basco nu is? Vertrek vanuit zijn standpunt.
Vul niet in daar waar hij niet om vraagt.

Hij snapt de begrippen wie, wat waar, hoe etc niet dus vanuit dat oogpunt kunnen we niet vragen. Hij kan alleen vragen benatwoorden met ja en nee
Ik vind dat we eerlijk moeten zijn en het is zoals het is dat hoort er ook bij, maar dan moet hij het wel snappen

Dan zou ik de boodschap kort houden.
Basco is dood.
Hij komt nooit meer terug.
Het is goed zo.



zoiets.

dat doen we dus ook, dus ik denk eigenlijk dat we het niet veel anders/ beter hadden kunnen doen
Gelukkig maar

[Carmen]

Is Ramon gevoelig voor rituelen?

nee alleen als ze aangeleerd zijn dan moet het altijd zo

[M@ri@nne]

Ten eerste heb ik iedereen verboden om tegen Lotte te zeggen dat Tosca en Laika slapen en niet meer wakker worden.
Slapen moet iets fijns blijven.
Verder heb ik dat wat ik op het werk geleerd heb bij de cursus rouwverwerking bij verstandelijk gehandicapten ook bij Lotte toegepast.
Dat houd in dat ik tot een bepaalde hoogte verteld heb wat er aan de hand is. En verder mij heb aangesloten bij haar verhaal.
Vindt zij dat er in de hemel elke dag taart gegeten wordt dan is dat zo bv.
Bij haar zijn Tosca en Laika wel een sterretje. En nog steeds praat ze soms tegen de sterren of laat ze soms een tekening aan de sterren zien.
Maar wij zijn ook duidelijk geweest in de zin van dood is dood, ze komen niet meer terug vanuit de hemel. En natuurlijk hebben ze in de hemel geen pijn meer en hebben ze daar een hoop lol.
Verder keken en kijken we vaak foto's met Lotte en halen herinneringen op.

Dus mijn advies zou zijn: Vraag Ramon waar hij denkt dat Basco nu is? Vertrek vanuit zijn standpunt.
Vul niet in daar waar hij niet om vraagt.

Hij snapt de begrippen wie, wat waar, hoe etc niet dus vanuit dat oogpunt kunnen we niet vragen. Hij kan alleen vragen benatwoorden met ja en nee
Ik vind dat we eerlijk moeten zijn en het is zoals het is dat hoort er ook bij, maar dan moet hij het wel snappen

Dan zou ik de boodschap kort houden.
Basco is dood.
Hij komt nooit meer terug.
Het is goed zo.



zoiets.

dat doen we dus ook, dus ik denk eigenlijk dat we het niet veel anders/ beter hadden kunnen doen
Gelukkig maar

Vaak willen we teveel.
Kijk gewoon hoe hij het doet zo met deze informatie.

[M@ri@nne]

Is Ramon gevoelig voor rituelen?

nee alleen als ze aangeleerd zijn dan moet het altijd zo

Je doet het goed zo.

[loony]

Mijn ouders deden vroeger alsof de hond gaan lopen was en deden alsof ze naar het asiel belden

[wiek]

Visualiseer het, haal een prentenboek in de bieb over de dood. Dat slaat meestal goed aan...

[Carmen]

Mijn ouders deden vroeger alsof de hond gaan lopen was en deden alsof ze naar het asiel belden

Nou dat zou mijn manier niet zijn. Ik wil eerlijk zijn tegen Ramon maar dan wel op zo'n manier dat hij het begrijpt

[M@ri@nne]

Mijn ouders deden vroeger alsof de hond gaan lopen was en deden alsof ze naar het asiel belden

Nou dat zou mijn manier niet zijn. Ik wil eerlijk zijn tegen Ramon maar dan wel op zo'n manier dat hij het begrijpt

Mijn manier ook niet.

[M@ri@nne]

Visualiseer het, haal een prentenboek in de bieb over de dood. Dat slaat meestal goed aan...

Het "gevaar" met prentenboeken kan zijn dat het dat invult waar hij/zij niet op zit te wachten.

[dretje]

ik weet (helaas uit ervaring) dat kinderen, al zijn ze nog zo jong idd over het algemeen het meest gebaad zijn bij een eerlijk antwoord en dan vooral op de vragen die zij zelf stellen. Niet meer en niet minder.
Bijvoorbeeld op de vraag wat is dood zeg je gewoon :dan doet je hartje het niet meer. (punt)
Komt er nog een vraag dan geef je daarop een kort en bondig antwoord.
Ga niet zelf verder met uitleggen en verklaren.

Omdat dood zo abstract is moet je het misschien tastbaar maken door hem jou of zijn hartje te laten voelen...als dat kapot is ben je dood.....Hij doet het niet meer.

Maarja helaas krijgen we niet bij ieder kind een passende "gebruiksaanwijzing"
Dus volg je gevoel jij weet het best hoe jou kind is en reageert Vaak doen wij volwassenen gewoon te moeilijk.
Waarom zouden we moeten snappen wat dood is en waarom moeten we toch perse weten wat hierna gebeurd enz.
Kinderen hebben daar vaak een hele heldere en simpele kijk op en ideeen over die het een stuk luchtiger maken

succes

[wiek]

Visualiseer het, haal een prentenboek in de bieb over de dood. Dat slaat meestal goed aan...

Het "gevaar" met prentenboeken kan zijn dat het dat invult waar hij/zij niet op zit te wachten.

Zoek je een goed boek, er zijn speciaal voor kinderen met autisme boeken gemaakt over "moeilijke" onderwerpen. En visualiseren helpt over het algemeen het beste bij ( deze ) kinderen.

[M@ri@nne]

Visualiseer het, haal een prentenboek in de bieb over de dood. Dat slaat meestal goed aan...

Het "gevaar" met prentenboeken kan zijn dat het dat invult waar hij/zij niet op zit te wachten.

Zoek je een goed boek, er zijn speciaal voor kinderen met autisme boeken gemaakt over "moeilijke" onderwerpen. En visualiseren helpt over het algemeen het beste bij ( deze ) kinderen.

Nu wil ik niet te betweterig overkomen maar toch....
Wat voor het ene autistisch kind een geweldig boek is kan voor de andere een nachtmerrie zijn.
Als je dan toch wil visualiseren ben k meer voor het visualiseren op maat.
Voor de een werkt picto's het beste, voor de ander foto's.
En dan moet je nog steeds uitkijken dat je niet dat gene gaat uitleggen waar niet om gevraagd wordt.
Ik heb ooit een fotoboek, speciaal voor verstandelijk gehandicapten, gezien over de dood.
Nou geen haar op mijn hoofd die er aan dacht om dat ook te gaan gebruiken.
Stonden dus letterlijk foto's in van de verbrandingsovens en aslades van een crematorium. :N:

[wiek]

Ik denk dat Carmen zeer wel in staat is om in te schatten wat voor haar kind het beste werkt. Ze vraagt advies en het mijne luidt visualiseren. Jouw kantekening is pas op sommige plaatjes zijn eng...

[Carmen]

Nu werk ik zelf ook al zowat mijn hele werkende leven in de zorg
Maar alles verandert als je eigen kindje een beperking heeft. Picto's zijn soms wel en soms niet werkend bij Ramon. Ik denk idd dat het zo goed is en wat Jannie zei, dat hij zichzelf en de hond door elkaar haalt. Ramon stelt zelf weinig/ geen vragen dus info geven we over het algemeen vanuit onszelf omdat wij denken dat het nodig/ leuk is. Bij geen reactie hebben wij het er niet meer over. We hebben een magneetbord met fotoos van basco dan hebben we het wel eens over hem.

[Maeve]

Wat moeilijk..

Misschien toch iets vertellen wat dan op de hemel lijkt? De regenboogbrug ofzo. Hele verhaal vertellen, het ligt boven de wolken etc. Weet niet of het werkt hoor, maar het lijkt me duidelijker dan alleen "hij is er niet meer." Want waar is hij dan wel? Nou, de regenboogbrug.

[Hanneke2]

Pfft, moeilijk. Hier ging de oudste kat dood toen de kinders 4 en 6 waren, en die hebben we mee naar huis genomen, ze mochten haar nog even aaien en we hebben een uitgebreide begrafenisplechtigheid gehouden in de voortuin. Dan nog was het allemaal erg triest, maar het was wel duidelijk.

Ik denk dat ik in jouw geval zou focussen op een foto van Basco die in je huis staat, 's avonds bijvoorbeeld zo'n ritueeltje van weltruste zeggen tegen de honden en dan ook even 'Weltrusten Basco." Zo wordt misschien langzaam duidelijk dat Basco er zelf niet meer is, maar dat hij er vroeger wel was.

En als er dan (over heeeeeeel lange tijd, hoop ik) weer een huisdier overlijdt, kan je hem er hopelijk meer bij betrekken en het 'hiaat' invullen door hem eventjes bij het dode dier te laten (mijn kinderen vonden dat trouwens nooit eng ofzo) en aan te laten raken, en dan samen te begraven, en daarna ook weer zo'n foto neer te zetten.

[Inge]

Er zijn inderdaad speciale boeken over rouwverwerking bij kinderen, of ze goed zijn kan ik niet beoordelen, heb ze zelf nooit gebruikt.

Toen Danco en Snoepie stierven hebben we de kinderen verteld dat ze dood waren en nu een sterretje waren. Voor hen was dat heel "tastbaar", ze konden nog iets tegen hen zeggen of even naar hen zwaaien.
Maar ik kan me voorstellen dat dat voor Ramon alleen maar verwarrend is.

Ik zou toch zo goed en kwaad mogelijk proberen uit te leggen wat "dood" is. En vooral er zijn voor Ramon als hij er behoefte aan heeft om over Basco of de dood te praten.
Soms kan het helpen om samen een fotoboek oid te maken, zodat het besef komt dat Basco dan wel weg is, maar dat je nog wel naar hem kan kijken als je dat wil, dat hij niet vergeten hoeft te worden.

[Rhiannon]

Er is een kinder boekje wat gaat over een hondje dat dood gaat, een heel lief boekje.
Ik zal morgen eens kijken hoe het heet, zoonlief heeft het maar die slaapt nu .

[Lisa]

Vertellen dat dood is dat hij stuk is en niet meer gerepareerd kan worden door de dokter misschien een optie?