Tips gevraagd voor aandacht hond bij anderen / op straat

[Berna]

Hallo,

Mijn jonge hond is inmiddels 6,5 maand oud, en het gaat in principe goed met training en gedrag. Hij leert heel snel en kan zich dan goed focussen.

Ik heb alleen een probleem met hem wanneer er andere mensen in de buurt komen. Hij raakt dan zo enthousiast dat hij niet meer luistert. Wij wonen erg geïsoleerd (in Frankrijk), en we hebben niet zo heel vaak bezoek of ander langskomend verkeer. In de socialisatieperiode hebben we uiteraard wel visite gehad en ben ik ook naar plaatsjes geweest met hem, maar zijn ervaringen waren toen vooral dat iedere vreemde hem helemaal doodknuffelt of met hoge stem vertelt hoe geweldig leuk hij wel niet is. Op zich fijn voor hem en zijn vertrouwen in mensen natuurlijk, maar nu ziet hij iedere passant op straat als een potentieel knuffelkanon

De laatste maanden heb ik extra getraind met bezoek en ze gevraagd zich aan de regel 'hond negeren tot hij rustig is' te houden. Dat gaat redelijk goed, al is hij niet ècht controleerbaar. Ik hou hem nu aan de lijn (die vast zit aan mijn broek) en beloon hem als hij rustig is.

Ook op straat in een plaats (daar komen we niet heel vaak) kan hij redelijk goed zitten of liggen en rustig blijven, al is zijn aandacht dan vooral bij de omgeving.
Maar op het moment dat ik met hem wil gaan lopen, gaat het mis. Hij trekt enorm aan de riem, en ook al blijf ik staan, dan loopt hij alleen maar rondjes als een paard aan de longe...
Hij reageert niet op zijn naam, favoriete speeltje, clicker of lekker eten. Al zijn aandacht is bij een lege straat of een enkele auto of passant. Wanneer er iemand langsloopt trekt hij als een idioot aan de riem en staat dan rechtop richting die persoon, piepend en kermend om aandacht
Hier thuis volgt hij trouwens als de beste, en is dan aan mijn knie gelijmd.

Vraag: heeft iemand een tip (behalve dan elke dag op straat tussen mensen in een plaats gaan staan, wat om praktische en gezondheidsredenen niet gaat lukken helaas) hoe ik de aandacht van mijn hond in zo'n geval van andere mensen kan afleiden, zodat hij rustig met me mee kan lopen?

Bij voorbaat dank!

[Berna]

Tja, zoals ik al zei: het lekkerste van het lekkerste werkt nog niet. Biefstukken heb ik letterlijk geprobeerd! Hij laat het gewoon uit zijn mond vallen, terwijl het toch echt wel een voedseladdict is.
Ook alle andere dingen waar ik hem normaal voor uit zijn bed kan halen, werken dan niet.
Dat is juist het probleem!

[yodi]

Ik heb een tijdje een kort riempje 50cm, er als extra bijgebruikt dan is het stuiteren onmogelijk.

[ranetje]

Dan zou ik beginnen met aandachtsoefeningen in een omgeving zonder afleiding, vervolgens ga je dat uitbouwen naar steeds meer afleiding.
Ik zou dus niet gelijk op de markt gaan oefenen als ik jou was, blijkbaar kan je hond dat nog niet aan.
Maar begin eens thuis, om met stapjes op een afstandje van andere mensen te gaan oefenen, steeds dichterbij, en uiteindelijk kun je dan als je dat aandacht vragen en vasthouden er goed in hebt zitten het in een drukkere omgeving gaan oefenen.

Gewoon niet te grote stappen willen maken, dat is eigenlijk het idee...

Dat lijkt me het beste ja

Oefenen zonder afleidingen zal je wel lukken denk ik
Daarna naar een plekje gaan en de hele oefening opnieuw aanleren met beperkte afleiding
En daarna op een drukke plaats oefenen.

Als hij enorm trekt zou ik de riem ergens een vastmaken (paaltje/hek o.i.d.) zodat je riemhandling niet storend werkt.
En verder niet te veel inwerken op je hond maar belonen als hij zelf zijn aandacht op jou richt.
Geduld
In het begin sta je misschien een kwartier voor joker

[Berna]

Bedankt voor de tips, hoewel dit volgens mij precies is wat ik al doe.
Hier thuis gaat het goed met aandachtsoefeningen (tot er bezoek komt, want dan ben ik hem meestal 'kwijt' ), en buiten ons terrein ga ik zeker niet naar de markt , maar in een lege straat in een dorp staan.
Vanaf het moment dat hij de nieuwe omgeving ziet, is het echter vrijwel onmogelijk om zijn aandacht terug te krijgen.
Ik zal proberen eerst nog andere tussenstappen te bedenken (een ander leeg weiland?! ), maar een leeg dorpsplein leek me toch al aardig prikkelarm. Misschien heb ik de prikkelarmheid van zijn leven hier bij ons ernstig onderschat!

[Suzie]

Hallo,

Mijn jonge hond is inmiddels 6,5 maand oud, en het gaat in principe goed met training en gedrag. Hij leert heel snel en kan zich dan goed focussen.

Ik heb alleen een probleem met hem wanneer er andere mensen in de buurt komen. Hij raakt dan zo enthousiast dat hij niet meer luistert. Wij wonen erg geïsoleerd (in Frankrijk), en we hebben niet zo heel vaak bezoek of ander langskomend verkeer. In de socialisatieperiode hebben we uiteraard wel visite gehad en ben ik ook naar plaatsjes geweest met hem, maar zijn ervaringen waren toen vooral dat iedere vreemde hem helemaal doodknuffelt of met hoge stem vertelt hoe geweldig leuk hij wel niet is. Op zich fijn voor hem en zijn vertrouwen in mensen natuurlijk, maar nu ziet hij iedere passant op straat als een potentieel knuffelkanon

De laatste maanden heb ik extra getraind met bezoek en ze gevraagd zich aan de regel 'hond negeren tot hij rustig is' te houden. Dat gaat redelijk goed, al is hij niet ècht controleerbaar. Ik hou hem nu aan de lijn (die vast zit aan mijn broek) en beloon hem als hij rustig is.

Ook op straat in een plaats (daar komen we niet heel vaak) kan hij redelijk goed zitten of liggen en rustig blijven, al is zijn aandacht dan vooral bij de omgeving.
Maar op het moment dat ik met hem wil gaan lopen, gaat het mis. Hij trekt enorm aan de riem, en ook al blijf ik staan, dan loopt hij alleen maar rondjes als een paard aan de longe...
Hij reageert niet op zijn naam, favoriete speeltje, clicker of lekker eten. Al zijn aandacht is bij een lege straat of een enkele auto of passant. Wanneer er iemand langsloopt trekt hij als een idioot aan de riem en staat dan rechtop richting die persoon, piepend en kermend om aandacht
Hier thuis volgt hij trouwens als de beste, en is dan aan mijn knie gelijmd.

Vraag: heeft iemand een tip (behalve dan elke dag op straat tussen mensen in een plaats gaan staan, wat om praktische en gezondheidsredenen niet gaat lukken helaas) hoe ik de aandacht van mijn hond in zo'n geval van andere mensen kan afleiden, zodat hij rustig met me mee kan lopen?

Bij voorbaat dank!

Dit kon ik zelf wel geschreven hebben!! Bij Suzie (nu 11 maanden) hebben we precies hetzelfde!
Ze doet alles prima en wandelen ook, de commando's kent ze ook prima maar buiten als er mensen in het zicht zijn dan begint het trekken en piepen om aandacht.
Ze draagt altijd een tuigje met zelfs een handvat eraan vast dat ik haar echt strak vast kan houden want ze is ontzettend sterk al.
Ik laat haar op straat zitten, gaat prima, ze doet wel piepen maar als ik haar aandacht vraag stopt ze daarmee, maar zodra ik ga lopen dan is het trekken tot en met, dan laat ik haar weet zitten en doe dat herhaaldelijk om duidelijk te maken dat trekken niet helpt.
Echter blijft ze dat doen, ik heb het 1 keer zo lang gedaan dat een wandeling waar je normaal met een half uur thuis bent gewoon anderhalf uur heeft geduurd maar ze geeft niet op en blijft doorgaan, koekjes alles geprobeerd, de lekkerste dingen want ze houdt ontzettend van eten en koekjes. Haar aandacht krijg ik prima maar zodra we weer gaan lopen en de mensen zijn nog in haar gezichtsveld dan gaat ze weer trekken. Vaak wacht ik nu totdat de mensen weg zijn en dan pas lopen we verder en dan is ze ook rustig, maar als je in een drukker gebied bent dan werkt dat natuurlijk niet.

Als we bezoek krijgen (wat niet veel is) dan zeggen we aan de deur al dat ze haar moeten negeren totdat ze rustig is en dat gaat best wel goed, dan is ze 5 minuutjes druk waarbij we haar steeds corrigeren en naar plaats sturen, dat gaat gelukkig steeds beter en dan is ze daarna ook rustig naar het bezoek toe.
Behalve als de kleine van mijn schoonbroer komt dan moeten we haar in de bench zetten helaas want ze is zo druk dat ik bang ben dat de kleine zou vallen door haar enthousiasme, de kleine is net 2 jaar. Die speelt de hele tijd en rent op en neer wat Suzie natuurlijk als spelen ziet maar ze is gewoon nog te enthousiast en zou de kleine zo overhoop rennen en springen.

Dus ik kan me je situatie helemaal voorstellen en het is ook frustrerend maar ik denk maar zo, de aanhouder wint en de aanhouder zijn wij als baasje, gewoon door blijven gaan met koekjes en uiteindelijk zullen ze het wel begrijpen.

[Berna]

Ha, fijn, Suzie, dat ik niet de enige ben met zo'n maffe hond
Als je een doorbraak hebt met de jouwe, dan hoor ik het graag!

Om het trekken af te leren zou je een ulead tuigje kunnen kopen.

Ik gebruik, wanneer we onder de mensen komen, ook een tuigje, omdat hij zichzelf anders ophangt in zijn halsband... Is een ulead tuigje beter dan een gewone? Heeft dat een speciaal effect?

[ranetje]

Om het trekken af te leren zou je een ulead tuigje kunnen kopen.

Ik gebruik, wanneer we onder de mensen komen, ook een tuigje, omdat hij zichzelf anders ophangt in zijn halsband... Is een ulead tuigje beter dan een gewone? Heeft dat een speciaal effect?

Ja de ring waaraan je de lijn vastmaakt zit voor de borst van de hond.
Als hij trekt, trekt hij zich naar je toe in plaats van dat hij je mee trekt.
Dat is tenminste de bedoeling.
http://www.hondenspul.nl/N_frame.html?h ... t_171.html

Een halti harness kan ook
http://www.beslist.nl/products/dieren_a ... rt_MEDIUM/

[Dee]

Ik heb ( ook ) gebruik gemaakt van een halti, als hulpmiddel. Maar ik ben wel van mening dat dat de oorzaak niet wegneemt.
Figo word dol als we samen met andere honden oplopen. Ik vond de slip niks
, en daar had ie ook schijt aan.Slip de prullenbak in. Daarna n halti aangeschaft. Dat werkte wel met lopen. Geen getrek meer met uitlaten. Vaak gewoon relaxed lopen. Is voor mijn klachten ook wel fijn. Maar ik ben wel van mening dat je wel aan de oorzaak moet werken. Ik doe steeds vaker de halti af of los van de halsband en dat gaat goede kant op. Met teruglopen naar huis is een lijn bijna onnodig inmiddels. Maar met oplopen is het nog wat lastig. Dan is het te spannend en daar moeten we nog aan werken. Weer die zelfbeheersing en rust. Maar daar ben ik ook mee bezig. Is voor ons beide leerzaam.

[Suzie]

Ha, fijn, Suzie, dat ik niet de enige ben met zo'n maffe hond
Als je een doorbraak hebt met de jouwe, dan hoor ik het graag!

Om het trekken af te leren zou je een ulead tuigje kunnen kopen.

Ik gebruik, wanneer we onder de mensen komen, ook een tuigje, omdat hij zichzelf anders ophangt in zijn halsband... Is een ulead tuigje beter dan een gewone? Heeft dat een speciaal effect?

Je bent zeker niet de enige , ik zal het je zeker laten weten als ik een doorbraak heb, we gaan gewoon gestaag door met trainen, ze is nu eenmaal een erg eigenwijze hond maar met veel oefenen en doorzetten hoop ik dat het er op een gegeven moment wel uit gaat en tja ze zijn ook nog puppy's dus gewoon dolenthousiast.

[Berna]

Zo'n u-lead zou misschien wel wat kunnen zijn (bedankt voor de links ), al lost dat nog niet het probleem op van zijn aandacht natuurlijk. Maar het is het proberen waard.
Ik moet iets vinden dat biefstukken op een hongerige maag overtreft...

[ranetje]

Zo'n u-lead zou misschien wel wat kunnen zijn (bedankt voor de links ), al lost dat nog niet het probleem op van zijn aandacht natuurlijk. Maar het is het proberen waard.
Ik moet iets vinden dat biefstukken op een hongerige maag overtreft...

Zo'n tuig is inderdaad alleen maar een hulpmiddel.
Je hebt wel kans dat die biefstuk daardoor al interessanter wordt
En dan kan je je training dus versterken

Probeer eens pens?

[Berna]

Ik heb net nog even op een stil dorpsplein geoefend - met gedroogde pens.
'Af en blijf' ging redelijk goed, zeker met die pens. Dan zijn pratende dames met hoge Franse stemmen op zo'n 20 meter niet eens meer ècht interessant

Maar het lopen blijft, ook met pens, een drama. Ik kan dan gewoon geen contact met hem krijgen, al duw ik de pens bij wijze van spreken in zijn bek.
Ik weet niet hoe ik die overstap kan maken, van rustig zitten of liggen naar lopen.
Eerst maar veel geduld oefenen met blijven liggen, denk ik

Tussen haakjes en even off-topic... Ik ben aan het overstappen naar BARF en gebruik veel gedroogd vlees en organen als beloning. Maar die dingen zijn kneiterhard en daarom week ik ze meestal eerst een nachtje. De volgende dag knip ik ze in stukjes en geef ze dan, verdeeld over de dag, als beloning. Met het warme weer merk ik echter dat het snel bederft op deze manier. Hoe gebruiken jullie dit? Geweekt of ongeweekt?

[ranetje]

Ik geef stukjes rodiworst (lam en rijst) dat is een hondenworst.
Dacht dat er in frankrijk ook wel van dat soort worsten waren?

Ik snijd ze in schijven en die vries ik in.
Per keer een of twee schijven laten ontdooien en in stukjes snijden.
De rest blijft dan goed zodat je niets hoeft weg te gooien.
Een hele, nog ingepakte worst kan je buiten de koelkast bewaren.

[Berna]

Ik heb nu een Mazter (een soort U-lead) besteld, en ik ben benieuwd!

Rodiworsten kan ik hier niet vinden. Wel een andere worst speciaal voor de hond, maar daar zit veel troep in die ik liever niet aan mijn hond geef...

Bedankt weer voor het meedenken!

[Eelke]

Ik lees even mee, ben benieuwd naar je verdere ervaringen!

Hier zijn andere mensen/hondjes/babywagens/rondwaaiende kranten ook veel interessanter, maar zoals bij Dee ook alleen bij het 'heengaan'

[VickyD.]

Hey! Ik herken je probleem. Ik had dit vroeger met Sue. Niet op mensen dan, maar met andere honden.

Daar was ook niets mee aan te vangen. En het werd alleen maar erger als die honden begonnen met lopen, spelen, agility,...
Volledig overprikkeld!

Nu na een jaar intensief trainen, komt Sue mij 'vertellen' dat ze een hond gezien heeft, en loop ik redelijk relaxt rond op een onbeperkte agility wedstrijd met een hond die onder controle staat. En in dat hele jaar heb ik nooit de aandacht van mijn hond proberen op te eisen (wat voor mij een enorme opluchting in trainingmethode was, gezien het onmogelijk was/is om Sue's aandacht zo lang vast te houden)

Als ik je iets kan aanraden voor een overprikkelde hond, dan is het de techniek die gebruikt wordt in de boeken 'Control Unleashed'. Ik ben volledig fan! Je leert de hond eigenlijk om te gaan met wat hij ziet en zichzelf los te koppelen van een afleiding. Dat leer je door hem op een gecontroleerde manier de omgeving in zich te leren opnemen in tegenstelling tot de klassieke 'je moet belangrijker worden dan je omgeving'

[Berna]

Hee, wat een goede tip van dat boek. Ik heb zowel Control Unleashed als de puppyversie meteen besteld. Ik ben heel benieuwd!
En ik merk ook inderdaad dat 'leuker zijn dan de omgeving' niet werkt bij mijn hond. Er gaat gewoon een schuif dicht in zijn hoofd, en die is met geen pens of frisbee of wat dan ook meer open te krijgen.

We hebben overigens inmiddels heel wat getraind met afleiding en met losse lijn lopen of af blijven liggen, en in oefensituaties maakt hij goede vorderingen, maar in 'live' situaties blijft het meer dan tobben. Ik ga me dus storten op deze boeken en hoop dat het werkt, net zoals bij jouw hond!
Nogmaals bedankt voor de tip!

[Judith]

Ik heb er verder geen ervaring mee, maar er wordt volgens mij ook geregeld de tip gebruikt om te belonen met slagroom uit een spuitbus.

[Sanchis]

Ik zou gewoonweg mijn schouders erbij op trekken, en blij zijn met een sociale hond. Hij is een half jaar. Dat puppygestuiter gaat er vanzelf wel uit.

[Jaap*]

Ik heb er verder geen ervaring mee, maar er wordt volgens mij ook geregeld de tip gebruikt om te belonen met slagroom uit een spuitbus.

Ik kom de credits even halen
Soms is het belangrijk dat het voorval de hond vooral bij blijft. Dan kan het (buitenshuis) openmaken en laten eten uit een zak chips of een spuitbus slagroom wonderen doen. Dát onthouden ze vaak wel

[Jaap*]

Als je buitenshuis echt moeite hebt met aandacht zou ik stoppen met het binnenshuis voeren. Je kunt de hond in zo'n geval veel beter buitenshuis, gedurende wandelingen, voeren.

[Berna]

Als je buitenshuis echt moeite hebt met aandacht zou ik stoppen met het binnenshuis voeren. Je kunt de hond in zo'n geval veel beter buitenshuis, gedurende wandelingen, voeren.

Dat doe ik dus al, dankzij jouw voerdummytips
Maar op straat of als er vreemden komen, dan zal zijn voer hem een zorg zijn. Meestal pakt hij het niet eens aan, of hij neemt het aan zonder er naar te kijken en laat het dan meteen weer uit z'n mond vallen...
Het gewenste effect heeft het i.i.g. niet.

[Berna]

Als ik je iets kan aanraden voor een overprikkelde hond, dan is het de techniek die gebruikt wordt in de boeken 'Control Unleashed'. Ik ben volledig fan! Je leert de hond eigenlijk om te gaan met wat hij ziet en zichzelf los te koppelen van een afleiding. Dat leer je door hem op een gecontroleerde manier de omgeving in zich te leren opnemen in tegenstelling tot de klassieke 'je moet belangrijker worden dan je omgeving'

Ik wil Vicky nog even uitdrukkelijk bedanken voor deze tip. Ik ben het boek nu aan het lezen, en wat een geweldige manier om met honden om te gaan. Zo anders ook dan de meeste andere boeken en methodes. Dit zou iedereen met een hond moeten lezen. Echt een verademing.
Dus... nogmaals bedankt!

[Sanchis]

Als je buitenshuis echt moeite hebt met aandacht zou ik stoppen met het binnenshuis voeren. Je kunt de hond in zo'n geval veel beter buitenshuis, gedurende wandelingen, voeren.

Dat doe ik dus al, dankzij jouw voerdummytips
Maar op straat of als er vreemden komen, dan zal zijn voer hem een zorg zijn. Meestal pakt hij het niet eens aan, of hij neemt het aan zonder er naar te kijken en laat het dan meteen weer uit z'n mond vallen...
Het gewenste effect heeft het i.i.g. niet.

Je hond is ook nog belachelijk jong Als het je eerste hond is, denk je misschien "Nou hij is al zo gegroeid, bijna af " maar je zult het komende jaar nog zoveel ontwikkeling bij je hond zien. Het is nog een kind in zn hoofd, en ik vind het heel logisch dat hij niet naar zijn voer maalt als hij 'belangrijkere zaken' aan zn kop heeft.

Ik vind het hele idee om alleen nog maar buitenshuis te voeren wel goed, maar ik ben er zelf te gemakzuchtig voor. Ik vind het ook een vervelend idee dat mijn hond niet de tijd krijgt om gewoon even rustig te eten, maar dat ik er allemaal gedrag mee 'afdwing'.
Ik ben er dus nooit aan gegaan. Ik beloon wel met voer buitenshuis (voor jonge honden moet je echt aantrekkelijke dingetjes in huis halen, zoals kipfilet of knakworst) maar ze krijgen sowieso savonds gewoon eten in hun bak.

[Jaap*]

Ik vind het ook een vervelend idee dat mijn hond niet de tijd krijgt om gewoon even rustig te eten, maar dat ik er allemaal gedrag mee 'afdwing'.

Gedrag afdwingen en haast is immers ook precies wat de bedoeling is

[ranetje]

Ik vind het ook een vervelend idee dat mijn hond niet de tijd krijgt om gewoon even rustig te eten, maar dat ik er allemaal gedrag mee 'afdwing'.

Gedrag afdwingen en haast is immers ook precies wat de bedoeling is

Mijn honden eten nooit rustig

[Sanchis]

Ik vind het ook een vervelend idee dat mijn hond niet de tijd krijgt om gewoon even rustig te eten, maar dat ik er allemaal gedrag mee 'afdwing'.

Gedrag afdwingen en haast is immers ook precies wat de bedoeling is

Nee dat is het niet. Ik denk dat je best snapt wat ik bedoel. Ik wil ook dat mijn hond gewoon te eten krijgt ook al heeft hij buiten zichzelf niet de tijd gegund om gewoon eten aan te pakken. Dan loopt mijn hond, eenmaal binnen, dus rond met enorme honger.

Ik laat een pup gewoon eerst een pup en verwacht er niet teveel van. Dat hij afgeleid is buiten, vind ik volkomen normaal en vind ik geen reden om de voerbak weg te halen.

[ranetje]

Ik vind het ook een vervelend idee dat mijn hond niet de tijd krijgt om gewoon even rustig te eten, maar dat ik er allemaal gedrag mee 'afdwing'.

Gedrag afdwingen en haast is immers ook precies wat de bedoeling is

Nee dat is het niet. Ik denk dat je best snapt wat ik bedoel. Ik wil ook dat mijn hond gewoon te eten krijgt ook al heeft hij buiten zichzelf niet de tijd gegund om gewoon eten aan te pakken. Dan loopt mijn hond, eenmaal binnen, dus rond met enorme honger.

Ik laat een pup gewoon eerst een pup en verwacht er niet teveel van. Dat hij afgeleid is buiten, vind ik volkomen normaal en vind ik geen reden om de voerbak weg te halen.

Deze "pup" is nu ruim 8 maanden oud.

En de bedoeling van Jaap* is dat die hond zich gaat realiseren wat echt belangrijk voor hem is.
En dan kan het goed helpen als hij nou eens niet thuis in alle rust zijn bak leeg kan eten en dan buiten bijna (of helemaal) onbereikbaar is.

[Jaap*]

Ik vind het ook een vervelend idee dat mijn hond niet de tijd krijgt om gewoon even rustig te eten, maar dat ik er allemaal gedrag mee 'afdwing'.

Gedrag afdwingen en haast is immers ook precies wat de bedoeling is

Nee dat is het niet. Ik denk dat je best snapt wat ik bedoel. Ik wil ook dat mijn hond gewoon te eten krijgt ook al heeft hij buiten zichzelf niet de tijd gegund om gewoon eten aan te pakken. Dan loopt mijn hond, eenmaal binnen, dus rond met enorme honger.

Ik laat een pup gewoon eerst een pup en verwacht er niet teveel van. Dat hij afgeleid is buiten, vind ik volkomen normaal en vind ik geen reden om de voerbak weg te halen.

Deze "pup" is nu ruim 8 maanden oud.

En de bedoeling van Jaap* is dat die hond zich gaat realiseren wat echt belangrijk voor hem is.
En dan kan het goed helpen als hij nou eens niet thuis in alle rust zijn bak leeg kan eten en dan buiten bijna (of helemaal) onbereikbaar is.

Juist
Afgeleid zijn is iets anders dan, al dan niet contextgebonden, onbereikbaar zijn.
Ook al is je enige streven om een hond betrouwbaar te kunnen roepen, dan nog is de basisrelatie net zo belangrijk als wanneer je er heel veel van zou verwachten.
Als je hond zich slechts selectief iets van je aantrekt is het nooit een betrouwbare hierkomer.